Investimi i Ekipit Evropa pastron bregdetin e Himarës me një impiant të ri për trajtimin e ujërave të zeza

Një vit më parë, bregdeti i Himarës shihej qartë nga kodra e Argjileos. Matanë gjirit, përtej portit, bluja e detit ishte e ndotur, me një njollë të errët që përhapej, ku rridhnin ujërat e zeza. Sot, kjo pamje është zhdukur, së bashku me shenjat e mbetura të ndotjes.

Një impiant i ri për trajtimin e ujërave të zeza, i përuruar së fundmi në qytetin bregdetar jugor të Himarës, shënon një hap të rëndësishëm përpara për mbrojtjen e mjedisit dhe zhvillimin e qëndrueshëm rajonal. Impianti i ri garanton që ujërat e zeza të patrajtuara të mos shkarkohen më në Detin Jon, duke mbrojtur kështu integritetin ekologjik dhe trashëgiminë natyrore të vijës bregdetare të Himarës.

I ndërtuar në kuadër të Programit të Ujësjellësve Ruralë IV, impianti i trajtimit të ujërave të zeza është një investim i prekshëm për të ardhmen e Himarës dhe përfaqëson një përparim të madh në mbrojtjen e vijës bregdetare joniane të Shqipërisë, duke promovuar njëkohësisht zhvillimin e qëndrueshëm për komunitetet bregdetare. Një investim i madh në kuadër të programit, ai financohet nga Bashkimi Evropian dhe Qeveria Gjermane dhe zbatohet nga KfW-ja në bashkëpunim të ngushtë me Fondin Shqiptar të Zhvillimit.

“Kjo tregon se si investimet e synuara në infrastrukturën e ujit dhe kanalizimeve mund të përmirësojnë ndjeshëm cilësinë e jetës, duke mbrojtur njëkohësisht mjedisin natyror”, thotë znj. Mara Drochner, Drejtoreshë e Zyrës së KfW-së në Shqipëri. Ajo thekson se projekti kontribuon gjithashtu drejtpërdrejt për përmbushjen e standardeve mjedisore të Bashkimit Evropian dhe mbështet rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE. “Si pjesë e Ekipit të Evropës, KfW-ja është krenare që punon përkrah institucioneve shqiptare për të forcuar infrastrukturën e ujit dhe kanalizimeve, duke u bazuar në dekada bashkëpunimi të suksesshëm. Së bashku me partnerët tanë vendorë, ne mbetemi të përkushtuar për të promovuar zgjidhje të qëndrueshme që ofrojnë përfitime të prekshme për njerëzit dhe mjedisin në gjithë vendin”, vëren ajo.

I vendosur jashtë qytetit, në vendndodhjen e një ish-grope septike, impianti aktualisht i shërben një popullsie prej rreth 16.000 banorësh, me kapacitet për t'u zgjeruar, në një fazë të dytë, për trajtimin e ujërave të zeza për deri në 24.000 banorë. "Ky impiant është plotësisht biologjik dhe në përputhje me standardet e BE-së, që do të thotë se uji trajtohet duke hequr karbonin dhe azotin përmes një procesi biologjik pa përdorimin e kimikateve", shpjegon Endrit Mullalli, Menaxher Projekti në “PWT Wasser und Abwassertechnik”.

Procesi i trajtimit përfshin disa faza. Përpara se të hyjnë në fazën e trajtimit biologjik, ujërat e zeza i nënshtrohen një përpunimi paraprak. Së pari, aplikohet sitja e trashë, gjatë së cilës sitat mekanike kapin mbeturinat e mëdha të bartura nëpër kanalizime, siç janë shishet, fragmentet e drurit dhe tekstilet. Më pas, hiqen yndyrat dhe vajrat, të cilat mund të prishin procesin biologjik.

“Pasi përfundojnë këto hapa paratrajtimi, uji rrjedh në dy rezervuarë të mëdhenj ajrimi për trajtim biologjik. Brenda këtyre rezervuarëve, zhvillohen dy procese kryesore, ajrimi dhe denitrifikimi. Gjatë ajrimit, bakteret dhe mikroorganizmat, të njohur së bashku si biomasa, zhvillohen dhe ushqehen me lëndën organike të pranishme në ujërat e zeza. Ky aktivitet mikrobik mundëson zbërthimin e komponimeve të karbonit dhe lehtëson çlirimin e azotit, duke bërë të mundur procesin e pastrimit biologjik”, shpjegon Mullalli.

Më pas, uji i trajtuar hyn në rezervuarët e sedimentimit, ku llumi trashet dhe shtypet mekanikisht për të ulur përmbajtjen e ujit, duke prodhuar një masë të thatë si dhe. Ky llum transportohet në Pilur, vendi i menaxhimit të mbetjeve të Himarës, ku impiantet e tharjes diellore i ulin më tej nivelet e lagështisë. "Produkti përfundimtar mund të përdoret në mënyrë të sigurt për fruta dhe lule, ndonëse jo për perime. Uji i mbetur i nënshtrohet më pas një faze të tretë trajtimi. Përpara se të hidhet në det, dezinfektohet duke përdorur një sistem ultravjollcë pa kimikate, duke garantuar siguri për notarët, jetën detare dhe bimën e rrallë Posidonia që gjendet në Himarë. Shkarkimi bëhet në një thellësi prej 25 metrash përmes një tubi prej pothuaj 200 metrash të instaluar në kuadër të projektit", thekson Mullalli.

Procesi monitorohet si në internet përmes sistemit SCADA ashtu edhe përmes analizave të rregullta laboratorike. Nivelet e oksigjenit të tretur monitorohen vazhdimisht nga sensorë me vlera të synuara të paracaktuara dhe ventilatorët kontrollohen automatikisht përmes SCADA-s për t’i ruajtur këto nivele.

Krahas ndërtimit të impiantit, projekti rehabilitoi dhe zgjeroi rrjetin e kanalizimeve të Himarës. Kjo përfshinte instalimin e tubave me presion dhe të valëzuar, lidhjet e banesave me pusetat, rezervuarët septikë, si dhe gjashtë stacione pompimi për të kanalizuar ujërat e zeza në impiant. Gjithashtu u përfunduan punimet elektrike dhe lidhjet me linjat e energjisë, si dhe u siguruan dy kamionë me vakum, njëri për zbrazjen e rezervuarëve septikë dhe tjetri për pastrim dhe shpëlarje.

Impianti është projektuar për t'iu përshtatur ndryshimeve sezonale, duke trajtuar një minimum prej 1.800 metrash kub në ditë në dimër dhe deri në 5.000 metra kub në ditë në verë. Ai operon me dy linja paralele, njëra e mjaftueshme gjatë muajve të dimrit, ndërsa në verë përdoren të dyja për të menaxhuar kërkesën maksimale.

Sipas administratorit Thimjo Gjinuci, impianti ka sjellë një transformim të madh për Bashkinë e Himarës, duke eliminuar ndotjen e detit dhe aromat e pakëndshme, ndërkohë që ka nxitur turizmin. “Impianti ka pasur një ndikim shumë pozitiv në turizëm, pasi Himara tërheq vizitorë nga shumë vende. Dy zona kampingu në afërsi përfitojnë tashmë nga një mjedis i pastër, pa ndotje dhe aroma. Duke u bazuar te ky sukses, bashkia planifikon të lidhë sistemin e kanalizimeve të Livadhit me impiantin dhe po shqyrton impiante të tjera të vogla për Qeparoin dhe ndoshta Dhërmiun”, thotë ai.